Moratorium për Pishë Poro-Nartë/Zvërnec: transparencë, VNM e plotë dhe konsultim publik

Ne, qytetarët nënshkrues nga Shqipëria dhe diaspora, kërkojmë mbrojtjen e Pishë Poro-Nartë/Zvërnecit, pjesë e një prej ekosistemeve më të rëndësishme bregdetare dhe lagunore të vendit. Kjo zonë nuk është thjesht hapësirë për zhvillim ekonomik. Ajo është pasuri natyrore, publike, kulturore dhe ndërbreznore. Vjosë-Narta mbështet habitate të brishta, shtegtimin e shpendëve, biodiversitetin, peizazhin bregdetar, jetesën e komuniteteve lokale dhe aksesin e qytetarëve në natyrë. Ne nuk jemi kundër zhvillimit të qëndrueshëm apo turizmit cilësor. Jemi kundër vendimmarrjes pa transparencë, pa dokumente publike, pa Vlerësim të plotë të Ndikimit në Mjedis dhe pa konsultim real me qytetarët. Pishë Poro-Nartë është shpallur “Peizazh i Mbrojtur Ujor/Tokësor”, kategoria V, me VKM nr. 596, datë 25.9.2024. Për këtë arsye, çdo projekt, ndërhyrje, punim apo procedurë zhvillimore duhet të respektojë statusin e zonës së mbrojtur, ligjin shqiptar dhe standardet europiane për mbrojtjen e natyrës.

1. Vendosjen e menjëhershme të moratoriumit për çdo procedurë lejeje, punim, rrethim, hapje rruge, pastrim territori, ndërtim apo ndërhyrje zhvillimore në Pishë Poro-Nartë/Zvërnec, deri në verifikimin e plotë ligjor dhe mjedisor. 
2. Publikimin e plotë të të gjitha dokumenteve që lidhen me projektin apo ndërhyrjet në zonë: leje, vendime, harta, studime teknike, akte pronësie, kontrata, vendime të KKT-së, dokumente të investimit strategjik, raporte inspektimi dhe çdo dokument tjetër publik.
3. Kryerjen e një Vlerësimi të Ndikimit në Mjedis të thelluar, të pavarur dhe të verifikueshëm, në përputhje me ligjin shqiptar dhe standardet e BE-së, duke përfshirë ndikimet kumulative mbi lagunën, dunat, pyjet, bregdetin, habitatet, ujin, speciet e mbrojtura dhe komunitetin lokal.
4. Zhvillimin e konsultimit publik real, të dokumentuar dhe të hapur, me banorët, pronarët, shkencëtarët, organizatat mjedisore dhe publikun e interesuar, përpara çdo vendimmarrjeje.
5. Respektimin e statusit të zonës së mbrojtur dhe të rregullave të VKM nr. 694, datë 26.10.2022, për Peizazhin e Mbrojtur Pishë Poro-Nartë.
6. Hetimin administrativ dhe ligjor të çdo dëmtimi të mundshëm të dunave, pyjeve, habitateve, aksesit publik dhe pronave private; nëse konstatohet shkelje, të urdhërohet rehabilitimi i zonës sipas parimit “ndotësi paguan”. 
7. Garantimin e të drejtës së qytetarëve për tubim paqësor, informim dhe pjesëmarrje në vendimmarrje, pa intimidim dhe pa pengesa të paligjshme. 
8. Rishikimin e çdo dispozite ligjore apo procedure të përshpejtuar që lejon ndërtime ose investime të papajtueshme me mbrojtjen e zonave të mbrojtura dhe me standardet mjedisore të Bashkimit Europian. Kjo kërkesë mbështetet në të drejtën kushtetuese për peticion, informim dhe mjedis të mbrojtur, në ligjet për mbrojtjen e mjedisit, vlerësimin e ndikimit në mjedis, të drejtën e informimit, konsultimin publik dhe në detyrimet e Shqipërisë sipas Konventës së Aarhusit. Zvërneci dhe Pishë Poro-Narta nuk janë thjesht tokë për zhvillim. Janë pasuri natyrore, publike dhe ndërbreznore. Derisa ligjshmëria, transparenca dhe mbrojtja e mjedisit të jenë të garantuara, çdo ndërhyrje duhet të ndalet.